TYT Matematik · Sayılar

Temel Kavramlar Formülleri ve Çözümlü Sorular

Temel Kavramlar konusunun bütün kuralları tek sayfada: Rakam ve Sayı, Doğal ve Sayma Sayıları, Tam Sayılar, Rasyonel Sayılar, İrrasyonel Sayılar ve daha fazlası. Renkli formül kartları, kaydırıcıyla oynanan animasyon ve 2 çözümlü seçme soru.

Temel Kavramlar formülleri ve kuralları

1

Rakam ve Sayı

Sayıları yazmaya yarayan sembollere rakam denir: {0, 1, 2, …, 9} → 10 rakam vardır.

En büyük rakam 9 · en küçük rakam 0

Rakamları farklı en büyük üç basamaklı sayı 987, en küçük üç basamaklı sayı 102’dir.

2

Doğal ve Sayma Sayıları

Doğal sayılar: ℕ = {0, 1, 2, 3, …}

Sayma sayıları: ℕ⁺ = {1, 2, 3, …}

0 bir doğal sayıdır ama sayma sayısı değildir.

3

Tam Sayılar

ℤ = {…, −2, −1, 0, 1, 2, …}

ℤ = ℤ⁻ ∪ {0} ∪ ℤ⁺

0 ne pozitif ne negatiftir; işareti yoktur.

4

Rasyonel Sayılar

a, b tam sayı ve b ≠ 0 olmak üzere ℚ = { ab } şeklinde yazılabilen sayılar.

Her tam sayı rasyoneldir (5 = 5/1). Devirli ondalık sayılar da rasyoneldir: 0,3̅ = 1/3.

5

İrrasyonel Sayılar

Rasyonel olarak yazılamayan sayılar: ℚ′ : √2, √3, ∛5, π, e …

ℚ ∩ ℚ′ = ∅ · Tam kare olmayan doğal sayıların karekökü irrasyoneldir.

6

Reel (Gerçel) Sayılar

ℝ = ℚ ∪ ℚ′

ℕ⁺ ⊂ ℕ ⊂ ℤ ⊂ ℚ ⊂ ℝ

Sayı doğrusundaki her nokta bir reel sayıya karşılık gelir.

7

Rasyonel – İrrasyonel İşlemleri

İşlemSonuç
ℚ ± ℚ, ℚ · ℚℚ
ℚ ± ℚ′ℚ′
ℚ(≠0) · ℚ′ℚ′
ℚ′ ± ℚ′ , ℚ′ · ℚ′ikisi de olabilir

√2 · √8 = 4 (rasyonel) ama √2 · √3 = √6 (irrasyonel).

8

İşlem Önceliği

1) Parantez  2) Üs – kök  3) Çarpma – bölme (soldan sağa)  4) Toplama – çıkarma (soldan sağa)

Örnek: 12 − 8 : 4 · 2 = 12 − 2 · 2 = 8

9

Tanımsız ve Belirsiz

a0 → tanımsız (a ≠ 0)   0a = 0   00 → belirsiz

Payda hiçbir zaman sıfır olamaz; payda sıfır yapan değer çözüm kümesinden atılır.

10

Toplamı / Çarpımı Sabit Sayılar

a + b sabit ise a·b çarpımı sayılar birbirine yakınken en büyük, uzakken en küçüktür.

a · b sabit ise a + b toplamı sayılar yakınken en küçük, uzakken en büyüktür.

Örnek: a·b = 24 (doğal sayılar) → a + b en küçük 4 + 6 = 10, en büyük 1 + 24 = 25.

11

Tanımlı (Yeni) İşlemler

Soruda verilen kural aynen uygulanır: harflerin yerine sayılar yazılır, içteki işlem önce yapılır.

Örnek: a ∗ b = 2a − b ise (3 ∗ 1) ∗ 4 = 5 ∗ 4 = 6

12

Basamak Sınırları

a, b rakam ise 0 ≤ a ≤ 9; ab iki basamaklıysa a ≠ 0

“Farklı rakamlar” denirse aynı rakam iki kez kullanılamaz; en büyük-en küçük sorularında önce bu kontrol edilir.

Temel Kavramlar animasyonu

Şekil ve sayılar kaydırıcıyla canlı değişir.

Temel Kavramlar çözümlü sorular

Şıkkı seç, hemen doğru mu yanlış mı gör. Takılırsan çözümü aç.

1OrtaGüçlendirme Testi · s.28 · S8
Temel Kavramlar çözümlü soru 1

Çözümü göster
Cevap: A) 28
Öğrenci sayısı a·b, öğretmen b, sınıf a:  ab + b + a = 898
İki tarafa 1 ekle: (a + 1)(b + 1) = 899 = 29 · 31
Öğretmen sayısı sınıf sayısından az ⇒ b < a ⇒ b + 1 = 29, a + 1 = 31
Öğretmen sayısı b = 28
2ÜstGüçlendirme Testi · s.27 · S4
Temel Kavramlar çözümlü soru 2

Çözümü göster
Cevap: C) 42
Kap sayısı k = b/a ve c + k = 24. a < b ⇒ k ≥ 2.
Toplam bilye = b + c ve b < c = 24 − k olmalı.
k = 2 ⇒ c = 22, b = 2a çift ve b < 22 ⇒ b = 20 (a = 10) ⇒ toplam 42
k büyüdükçe c küçülür, toplam azalır (k = 3 ⇒ en çok 18 + 21 = 39). Cevap 42

Sık sorulanlar

Temel Kavramlar sorularında en çok hangi kural kullanılır?

Rakam ve Sayı ve Doğal ve Sayma Sayıları kuralları en sık kullanılanlardır. Yukarıdaki kartlarda örnekleriyle birlikte yer alıyor.

Bu sorular hangi seviyeye uygun?

Sorular TYT Matematik dergilerinin Güçlendirme testlerinden, orta ve üst seviye öğrenciler için seçildi. Her sorunun adım adım çözümü “Çözümü göster” bölümünde.

Konu özetini PDF olarak indirebilir miyim?

Evet, sayfanın üstündeki “PDF kitapçık” düğmesiyle bu konuyu da içeren kitapçığı indirebilirsin.

Sayılar: diğer konular

Takıldığın bir soru mu var?

İzmit’te birebir ya da online derste birlikte çözelim.